James Bond GoldenEye: Η αληθινή καταδίωξη με tank που επανέφερε τον 007 στην κορυφή

Στο πάνθεον των σκηνών δράσης του Τζέιμς Μποντ, λίγες από αυτές έχουν αποκτήσει σχεδόν μυθική υπόσταση όπως η καταδίωξη με το tank στο GoldenEye.

Τριάντα χρόνια μετά την πρεμιέρα της ταινίας, ένα στοιχείο εξακολουθεί να εκπλήσσει ακόμη και τους πιο υποψιασμένους θεατές: Το άρμα μάχης που ισοπεδώνει δρόμους, τοίχους και αγάλματα δεν ήταν ψηφιακό εφέ. Ήταν απολύτως αληθινό. Όταν ο Πιρς Μπρόσναν, στον πρώτο του ρόλο ως 007, κυνηγά τον στρατηγό Ουρούμοφ μέσα στην Αγία Πετρούπολη, αυτό που βλέπουμε είναι 42 τόνοι ατσάλινου όγκου να ξαναγράφουν τα σενάρια της κινηματογραφικής δράσης.

Το GoldenEye κυκλοφόρησε το 1995 και αποτέλεσε τη μεγάλη επιστροφή του Bond μετά από έξι χρόνια απουσίας. Ο σκηνοθέτης Μάρτιν Κάμπελ γνώριζε ότι το franchise έπρεπε να επανέλθει με τρόπο ηχηρό, χωρίς αμφιβολίες για τη δυναμική του. Η απάντηση ήταν έντονο θέαμα που λίγοι είχαν τολμήσει μέχρι τότε: Ένα σοβιετικό tank να διασχίζει μια ευρωπαϊκή μεγαλούπολη μέρα μεσημέρι, όχι σε ασφαλές στούντιο και όχι με CGI (Ψηφιακά δημιουργημένες εικόνες), αλλά με πραγματικό όχημα σχεδιασμένο για πόλεμο.

Η πολεμική μηχανή πίσω από το χάος

Η παραγωγή δεν νοίκιασε απλώς ένα άρμα. Αγόρασε περισσότερα από ένα. Υπό την επίβλεψη του θρυλικού υπεύθυνου ειδικών εφέ Κρις Κόρμπουλντ, αποκτήθηκαν παροπλισμένα σοβιετικά T-54 και T-55. Ένα από αυτά ξεχώρισε και έγινε ο πρωταγωνιστής της σκηνής, ένα τροποποιημένο T-55 με το παρατσούκλι «Metal Mickey». Για να προστατευτούν οι δρόμοι, οι μεταλλικές ερπύστριες αντικαταστάθηκαν με ελαστικές από βρετανικά Chieftain, ενώ προστέθηκαν πάνελ από fiberglass ώστε να θυμίζει το πιο σύγχρονο ρωσικό T-80.

Το tank οδηγήθηκε από τον κασκαντέρ Gary Powell με ταχύτητες που άγγιζαν τα 55 χιλιόμετρα την ώρα. Το βάρος του προκαλούσε δονήσεις… έριχνε σκηνικά και εκτόξευε συντρίμμια με τρόπο που, εκείνη την εποχή, κανένα ψηφιακό εφέ δεν μπορούσε να αναπαράγει πειστικά.

Αληθινοί δρόμοι, ψεύτικη πόλη

Παρότι μέρος του GoldenEye γυρίστηκε στην Αγία Πετρούπολη, κοντά σε εμβληματικά σημεία όπως ο Καθεδρικός του Αγίου Ισαάκ, η πόλη αρνήθηκε –και δικαίως– να επιτρέψει την καταστροφή της ιστορικής της κληρονομιάς, έστω και αν αυτή ήταν κάποια ερειπωμένα κτήρια. Η λύση ήταν ευρηματική. Ο production designer Πίτερ Λαμόντ κατασκεύασε μια αναπαράσταση δρόμων της ρωσικής πόλης στα τότε νεοσύστατα Leavesden Studios, σε ένα παλιό εργοστάσιο αεροσκαφών της Rolls-Royce έξω από το Λονδίνο.

Τα κτίρια δεν ήταν απλές προσόψεις. Ήταν πλήρεις κατασκευές, σχεδιασμένες με έναν και μόνο σκοπό: Να διαλυθούν με ασφάλεια από το tank. Τοίχοι, καμάρες και σκάλες είχαν μελετηθεί ώστε να καταρρέουν τη σωστή στιγμή, επιτρέποντας στον Bond να «κόβει δρόμο» μέσα από συμπαγή χτισμένα τούβλα.

Η μηχανική του εμβληματικού χάους

Δύο στιγμές έμειναν στην ιστορία: Η σύγκρουση με το φορτηγό που μετέφερε κουτάκια με ανθρακούχο νερό Perrier και η πρόσκρουση με το άγαλμα του φτερωτού τσάρου. Η πρώτη γυρίστηκε με το tank να χτυπά 90.000 πραγματικά κουτιά, αδειασμένα ένα προς ένα στο χέρι, ώστε να κινηθούν ρεαλιστικά χωρίς να μετατραπεί το πλατό σε εφιάλτη με νερό που κολλούσε. Στη δεύτερη το άγαλμα του φτερωτού Τσάρου που σέρνεται πίσω από το tank ήταν μία ρέπλικα από fiberglass, χωρίς δεύτερο αντίγραφο. Αυτό σήμαινε πως έπρεπε να γίνει ένα και μόνο τέλειο πέρασμα. Και (ευτυχώς) πέτυχε με την πρώτη.

Η σκηνές δεν επαναπροσδιόρισαν μόνο τις ταινίες του James Bond. Έβαλαν τις βάσεις για την άνοδο των Leavesden Studios, που αργότερα θα φιλοξενούσαν τον κόσμο του Harry Potter, και καθιέρωσαν ένα νέο πρότυπο ρεαλιστικής κινηματογραφικής δράσης.

Η καταδίωξη του GoldenEye αντέχει στον χρόνο γιατί μοιάζει επικίνδυνη. Και είναι. Κάθε κατάρρευση, κάθε δόνηση, κάθε πρόσκρουση έχει πραγματικό βάρος. Σε μια εποχή όπου η τελειότητα του CGI κυριαρχεί, οι σκηνές αυτές θυμίζουν ότι η πιο αξέχαστη δράση συχνά χτίζεται, οδηγείται και καταστρέφεται στ’ αλήθεια.

Οι λεπτομέρειες πίσω από τις κάμερες

• Κατά την κατασκευή των σκηνικών και των εσωτερικών χώρων που αφορούσαν Ρώσικα κτήρια ζητήθηκε συμβουλή από ένα αρχιτέκτονα από την Ανατολική Γερμανία και ένα Ρώσο πολιτικό μηχανικό, οι οποίοι αρνήθηκαν να αναφερθούν στα credits της ταινίας.

• Αν και το GoldenEye ήταν η πρώτη ταινία Bond που γύρισε σκηνές στη Ρωσία, μεγάλο μέρος της καταδίωξης με το άρμα μάχης γυρίστηκε τελικά στο Λονδίνο και στα τότε νεοσύστατα Leavesden Studios, κυρίως για να μειωθεί το κόστος και να αποφευχθούν σοβαρά ζητήματα ασφάλειας.

• Το γύρισμα της σκηνής του tank chase διήρκεσε συνολικά περίπου τέσσερις εβδομάδες, χρόνος ιδιαίτερα μεγάλος για μία και μόνο σεκάνς δράσης.

• Στο backlot των Leavesden κατασκευάστηκαν ψεύτικα αγάλματα και «θησαυροί» που καταστρέφονταν επίτηδες, ωστόσο ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν τότε πανικόβλητα ρεπορτάζ περί «καταστροφής της πολιτιστικής κληρονομιάς».

• Για τη σύγκρουση του αρματος μάχης με το φορτηγό Perrier χρησιμοποιήθηκαν περίπου 90.000 πραγματικά κουτιά Perrier, τα οποία είχαν αδειαστεί στο χέρι ώστε να κινηθούν ρεαλιστικά στο πλάνο.

• Η μουσική που ακούγεται τελικά στη σκηνή της καταδίωξης δεν ήταν η αρχική επιλογή. Αντικαταστάθηκε από σύνθεση του John Altman με πιο παραδοσιακό Bond ύφος και περιλαμβάνεται στο soundtrack ως "A Pleasant Drive in St. Petersburg".

• Για τα γυρίσματα χρησιμοποιήθηκαν συνολικά τρία κανονικά T-55, με εξαίρεση ένα σύντομο πλάνο όπου το «tank» ήταν dummy κατασκευή πάνω σε ένα θωρακισμένο όχημα Saladin .

• Στο άρμα μάχης προστέθηκαν επιπλέον καταπακτές ώστε να φαίνεται ότι ο Pierce Brosnan το οδηγεί, ενώ στην πραγματικότητα ο επαγγελματίας κασκαντέρ βρισκόταν σε διαφορετική θέση.

• Για να βοηθήσουν τον οδηγό του τανκ να γλυστρά θεαματικά ο δρόμος ποτιζόταν με μεγάλες ποσότητες υγρού καθαρισμού πιάτων

• Φυσικά δεν έλλειψαν τα ατυχήματα όταν το όχημα πέρασε πάνω από κάμερα αξίας περίπου 200.000 λιρών.